بیست و پنج دلو(1254هجری ش) برابر است با سالروز تولد فقیه بزرگ، حضرت آیت الله سردار کابلی.

حیدرقلی مشهور به سردار کابلی، سه‌شنبه ( ۱۸ محرم ۱۲۹۳ق/ ۲۵ دلو/بهمن ۱۲۵۴ش) در چنداول کابل متولد شد. پدرش سردار نورمحمدخان، از سرداران عالی‌رتبه ارتش بود. حیدرقلی در ۳۱ سالگی و پس از فوت پدرش لقب وی را به ارث برد و سردار کابلی نام گرفت.
حیدرقلی در ۴ سالگی به همراه خانواده به لاهور هندوستان رفت و تا ۱۱ سالگی زبان‌های هندی، سانسکریت، فارسی و انگلیسی، و همچنین ریاضیات را آموخت و همچنین علوم دینی و قرآن را در مکتب‌خانه فراگرفت.
کابلی در سال ۱۳۰۴ق به همراه خانواده به عراق مهاجرت کرد و در عتبات عالیات اقامت گزید و اغلب اوقات را در نجف و کاظمین گذراند و ۶ سال در حلقه درس میرزا حسین نوری و سید صدرالدین حسن بن هادی کاظمی حضور یافت.

او در سال ۱۳۱۰ق، به کرمانشاه رفت. چندین بار به عراق و یک بار هم به هندوستان سفر کرد و مدتی را در شهرهای نجف، کربلا، بغداد، کاظمین، تهران، مشهد و بمبئی گذراند و با علما و دانشمندان این شهرها ملاقات کرد.
سردار کابلی سه‌شنبه ۴ جمادی‌الاول ۱۳۷۲ق، در ۷۷ سالگی در کرمانشاه درگذشت. جنازه او پس از ۵ روز به نجف برده شد و دوشنبه ۱۰ جمادی‌الاول ۱۳۷۲ق، با شرکت علما و مراجع نجف از جمله سید جمال الدین گلپایگانی و آقابزرگ تهرانی، و همچنین مردم نجف، تشییع و در کنار پدرش، روبروی غسالخانه قدیم نجف در وادی السلام به خاک سپرده شد.
از سردار کابلی، آثار بسیاری به جا مانده و برخی، تالیفات او را تا ۷۰ اثر نیز شمرده‌اند. بیشتر این آثار به زبان عربی و برخی نیز به زبان فارسی است. آثار او در ریاضی، کلام، حکمت است و همچنین تالیفاتی نیز در زمینه‌های ادبی دارد. برخی از این آثار عبارتند از:
• الاربعین فی فضائل امیرالمؤمنین: در چهار جلد، حاوی ۴۰ حدیث از طرق اهل سنت در فضائل امیرالمؤمنین است و درباره لغات، وجوه ادبی و همچنین موارد مرتبط شعری، تاریخی، رجالی و حدیثی هر کدام از احادیث، به تفصیل سخن گفته است.
• درّ النثیر: در سه جلد و هر جلد تقریبا حاوی ۱۰ هزار بیت است. این کتاب درباره حدیث، لغت، نحو، رجال، کلام، شعر، ریاضیات و غیره است.
• ترجمه انجیل برنابا به فارسی: سردار کابلی علاوه بر ترجمه عربی و انگلیسی، مقدمه‌ای مبسوط در اثبات شخصیت تاریخی برنابا و چگونگی پیدایش کتاب نیز نگاشته است.
• قبله‌شناسی: یکی از معروف‌ترین آثار سردار کابلی است. این کتاب گرچه ترجمه اثر دیگری از او با نام تحفة الاجله فی معرفة القبلة است، اما مشروح‌تر و مفصل‌تر از آن است.
• مناظرات؛ این کتاب ترجمه المراجعات نوشته سید عبدالحسین شرف‌الدین به فارسی است. کابلی آن را در ۱۳۲۴ش در کرمانشاه منتشر کرد.
• و تالیفات دیگر از او :
جمع اشعار ابی طالب به صورت ديوان شعر
غاية التعديل فی معرفة الاوزان و المكاييل (اين كتاب با مقدمه دكتر عبدالنبی قزلباشان فرزند سردار كابلی و با همكاری شركت سهامی انتشار در سال 1352 به طبع رسيده است.)
تبصرة الحر فی تحقيق الكر
شرح خطبه‌ی حضرت زينب در كوفه
العلم الشاخص فی اسرار ظلّ الشاخص در اعمال فلكی
شرح قصيده‌ی لاميه ابيطالب7
تحفة الاجلّه فی معرفة القبله در علم هيئت
كشف القناع فی تحقيق الميل و الذراع
شرح تهذيب المنطق
تحفة الاحباب فی بيان آيات الكتاب
رساله‌ای در نقد تفسير طنطاوی
ترجمه‌ی كتاب التحصين فی صفات العارفين
ترجمه‌ی كتاب هندسه مساحت ابتدايی از انگليسی
ترجمه الكنز المبذول للغنی و الفقير از عربی
ترجمه و شرح دعای ندبه
شرح حديث اميرالمؤمنين در بيان قُطر و محيط شمس و قمر و بيان اختلاف افقی شمس مطابق با اكتشافات عصر حاضر
مناظرات در ترجمه المراجعات تأليف علامه سيد شرف الدين عاملی.
مصابيح القواعد در رياضيات جديد
مناهج العرفان فی علم الاوفاق
رساله‌ای در استخراج اوزان مركب
رساله‌ای در معرفت جوّ
رساله‌ای در اسرار جفر جامع در 28 صفحه
شرح دعای صباح
العلق النفيس فيما يطرب به الجليس
نظم باب حادی عشر

 

جواب دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.